naar hoofdpagina            veranderen              meer oefeningen             ezine

 

 

Verhoog je geluksgevoel

 

 

Stefan Klein:  theorie over geluk.

Roos Vonk:  Welke activiteiten maken mensen gelukkig?

F.Sterk en Sj. Swaen:   Kweek een positieve instelling

Richard Wiseman:   Word een geluksvogel

 

tips en oefeningen

 

 

Enkele aantekeningen naar aanleiding van

 

Stefan Klein: De geluksformule.

Amsterdam: Ambo, 2003.

 

Uitspraken in dit boek zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, zoals: neuro fysiologisch onderzoek, hersenonderzoek d.m.v. pet-scans en sociaal-psychologisch onderzoek.

 

Als je je gelukkig voelt gaat je hartslag 3 tot 5 slagen per minuut omhoog, de huidtemperatuur stijgt met een tiende graad en de spanning in de spieren bij de ledematen verandert. Van dat laatste kunnen we gebruik maken via de omgekeerde weg: lichaamsbeweging verhoogt het gevoel van welzijn. Zo ook bewuste spierontspanning.

 

Het zijn niet de prettige bezigheden, gedachtes, herinneringen of verwachtingen op zich die ons een goed gevoel geven, het lichaam reageert op die gedachtes met verandering van spierspanning en het aanmaken van hormonen. De hersenen registreren dat, en dát geeft ons een groter geluksgevoel.

 

Hoe vaker je jezelf een geluksgevoel bezorgt, door leuke dingen te doen en/of aan prettige dingen te denken, hoe meer geluksverbindingen de hersenen vormen: de hardware wordt veranderd!

 

Emoties ontstaan onwillekeurig, je kunt er niet voor kiezen om (bijv.) wel of niet bang te zijn.

Pas als we ons onze emoties bewust zijn, ze kunnen benoemen, spreken we van gevoel.

Die gevoelens kunnen we wél veranderen door na te denken (ik hoef niet bang te zijn voor een muis, hij is ongevaarlijk) of door bewust aan prettige dingen te denken.

 

Het lichaam heeft eerder weet van sympathie of antipathie dan ons bewustzijn. We reageren vaak  met aantrekking of afstoting nog voor dat we dat zelf in de gaten hebben. Dit vormt een wetenschappelijke fundering van wat wij doorgaans intuïtie noemen.

Een goed contact met je lichaam, door focussen of pendelen kan je bewustmaken van wat je op het niveau van je lichaam al weet.

 

Lust en onlust dienen om dat te doen of te laten wat goed voor ons of onze soort is: goed is o.a.: eten, drinken, sex, warmte, contact met soortgenoten. Hoe groter het tekort, hoe groter de lust als dat tekort weer wordt opgeheven. Slecht voor ons is bijv.: beren of slangen tegenkomen en giftig voedsel eten: het veroorzaakt angst, walging, of braken.

 

Negatieve gevoelens beleven we intenser dan positieve. Voorkómen of oplossen van gevaar heeft biologisch voorrang boven genieten. In mildere omstandigheden betekent het bijvoorbeeld dat de mate van ergernis veel groter is bij verlies van een bepaald bedrag in het casino, dan de mate van vreugde die we beleven bij winst van eenzelfde bedrag. Je paraplu vergeten hebben in het restaurant blijft langer hangen en ergert meer dan de voortreffelijke maaltijd waar je even eerder nog van genoot, je nu nog goed doet. Slecht nieuws krijgt meer aandacht in kranten e.d. dan goed nieuws.

 

Neerslachtigheid komt vanzelf, voor geluk moeten we ons inspannen.

 

Mensen die een miljoen in een loterij wonnen en mensen die in een rolstoel terechtkwamen bleken na de eerste weken van euforie c.q. droefheid hetzelfde tevredenheidsniveau te hebben als voor die gebeurtenis.

 

Positieve en negatieve gevoelens worden door verschillende systemen in onze hersenen opgewekt. Om je gelukkig te voelen is het dus niet genoeg om negatieve ervaringen te bestrijden. Geluk is niet de afwezigheid van ongeluk. Misschien ben je op een lange wandeling verdwaald en maak je je ernstig zorgen. Dan vind je ineens in je zak een pepermuntje. Ondanks de beroerde situatie waar je je in bevindt kan dat je een moment van geluk opleveren.

 

De neiging tot vrolijkheid dan wel neerslachtigheid is voor 50 % aangeboren. (De verdeling over de mensen is ongeveer gelijk, een even grote groep met een van nature gelukkige, ongelukkige of neutrale stemming.)

Opvoeding speelt ook een rol: ratten met een zorgzame moeder verdroegen op latere leeftijd stress beter dan ratten met een minder zorgzame moeder. Maar zelfs op volwassen leeftijd zijn mensen in staat om hun hersenen (via hersenonderzoek aantoonbaar) te veranderen in de richting van “meer geluk ervaren”.

 

Een filosofische noot: Epicurus doceerde zijn leerlingen het “pluk de dag”, stel genietingen niet uit. Daarnaast raadde hij hun aan om regelmatig te fantaseren dat ze van een afstand naar zichzelf keken. In moderne termen: stel je voor dat je vanuit een ruimteschip naar jezelf hier op aarde kijkt, hoe onbelangrijk worden je zorgen dan…

 

Nieuwe dingen, aangename verrassingen maken ons gelukkig, evenals de verwachting daarvan. (Het gaan naar een feest, een vakantie in het vooruitzicht.) Steeds dezelfde pret dooft het plezier gauw uit. Ratten bestijgen 2 of 3 keer achtereen hetzelfde vrouwtje, daarna is de lol er af. Komt er een nieuw vrouwtje langs, zijn zij meteen weer actief. De eerste dagen in een prachtig vakantieoord brengt ons in verrukking, daarna wordt het ‘gewoon’.

 

Genieten is fysiologisch gezien altijd hetzelfde. Het doet er dus niet toe waar we van genieten, als we maar genieten. (Een koude douche op een bloedhete dag geeft fysiologisch hetzelfde geluksresultaat als een warme kop soep na een wandeling in de vrieskou.)

 

Genieten gebeurt als ons organisme krijgt wat het nodig heeft. Dat gebeurt ook als het lichaam morfineachtige stoffen aanmaakt om bijv. vermoeidheid te verdrijven: het “high” zijn van joggers.

 

Dopamine is een van onze lichaamseigen stoffen die een plezierig gevoel geven. Alcohol verdubbelt de aanwezigheid van dopamine, nicotine verdrievoudigt het.

 

De hersenactiviteit bij verliefd zijn is dezelfde als die van mensen onder invloed van heroïne of cocaïne.

 

Sociaal contact maakt gelukkiger.

Iemand die eenzaam is heeft een twee maal zo grote kans om het komende jaar te overlijden dan mensen die zich geborgen voelen. Roken maakt die kans slechts 1 ½ keer zo groot.

 

Vrouwen met borstkanker bleven volgens een onderzoek van Spiegel (1991) twee keer langer in leven als zij in een praatgroep met lotgenoten zaten dan mensen die niet aan zo’n groep deelnamen.

 

Intense waarneming verhoogt gevoelens van welbevinden. Het  concentreren van mediterenden op een voorwerp of eigen ademhaling is hiervan een voorbeeld. Dit hangt mogelijk samen met geen normale (= zorgelijke) gedachten toelaten.

Concentratie komt ook veel voor bij hobby’s. Het maakt niet uit wat je doet, maar dat je iets geconcentreerd doet, zodat er geen ruimte over is in je hersenen voor zorgwekkende gedachten.

 

Hoe wij ons voelen is veel meer afhankelijk van hoe wij een situatie beoordelen, dan hoe de situatie feitelijk is.

 

Als we in een sombere stemming zijn, staan we ook meer open voor negatieve berichten uit de omgeving dan voor positieve. Een zichzelf versterkend proces.

 

Omstandigheden zijn maar voor 10% verantwoordelijk voor ons geluk.

 

Boven een inkomen waarmee we ons redelijk kunnen redden levert meer geld niet meer geluk op.

 

Depressieve mensen merken hun geluksbelevingen vaak niet op terwijl ze er wel degelijk zijn.

 

Intensief met iets bezig zijn, zodat je jezelf vergeet en als het ware automatisch bezig bent geeft een geluksgevoel. Csikszentmihalyi noemt dat flow. De meeste mensen vinden werk dat niet te moeilijk en niet te makkelijk is veel bevredigender dan in hun vrije tijd maar wat rondhangen.

 

In een welvarend land als Duitsland noemt 3 van de 10 mensen zichzelf gelukkig, iets meer dan 50% voelt zich door de bank genomen tevreden met zijn leven.

In Karala, een provincie van India,  is het gemiddelde inkomen 40 euro per maand. De levensverwachting is daar 74 jaar. Bijna iedereen werkt er op zijn eigen lapje grond, geld wordt niet geïnvesteerd in welvaart (fabrieken en luchthavens), maar in gezondheidszorg en scholing. Brazilië is zes maal zo welvarend  als Karala, maar men wordt er minder oud (gemiddeld 66 jaar), en de mensen zijn er gemiddeld minder gelukkig dan in Karala.

 

Bepalend voor geluk is niet het nationaal inkomen, maar de onderlinge gelijkheid. Hoe kleiner de inkomensverschillen hoe gelukkiger. In Hongarije verdrievoudigde het nationaal inkomen tussen 1970 en 1990, tegelijk daalde de levensverwachting met een vijfde. Reden: de verschillen in rijkdom zijn veel groter geworden.

 

Een andere factor voor geluk is kunnen beschikken over het eigen lot. Het ontbreken van medezeggenschap bij werk en het niet of nauwelijks hebben van politieke invloed leidt tot vaker ziek zijn. (Hoe goed is een verenigd Europa voor ons als het grotere politieke afstand tot de burger veroorzaakt?) Een experiment in een aantal Amerikaanse bejaardentehuizen waarbij werd ingevoerd dat de senioren een keuze konden maken met betrekking tot het dagelijks menu en voor hun eigen planten moesten gaan zorgen, leidde tot een afname van het aantal sterfgevallen van 50% per jaar.

 

Elkaar steunen (betrokkenheid), controle over het eigen leven (competentie en autonomie), intens met iets bezig zijn (flow) en sociale gelijkheid zijn geluksfactoren. Eenzaamheid, niets doen en het gevoel van hulpeloosheid werken het gevoel van ongelukkig zijn het meest in de hand.

 

 

 

Volgens Roos Vonk zijn er drie hoofdfactoren die het gevoel van geluk veroorzaken:

Het A-B-C van geluk:

1.Autonomie:           De vrijheid hebben om onze eigen keuzes te maken.

2.Betrokkenheid:     Ons verbonden weten met andere mensen.

3.Competentie:         Het gevoel goed te zijn in wat we doen.

Van deze drie is betrokkenheid de belangrijkste. In het onderzoek van Vonk kozen 4000 deelnemers uit dertig mogelijkheden die dingen die hun het gelukkigst zouden maken. Dat leidde tot de volgende top 10:

Het gevoel dat iemand van je houdt

 

Het gevoel dat jij van iemand houdt

 

Een goed gesprek met een vriend

 

Het gevoel dat je echt contact hebt met iemand

 

een compliment of blijk van waardering

 

Mooi weer of in de natuur zijn

 

Luisteren naar mooie muziek

 

Knuffelen (met volwassene,.kind, dier)

 

Erin slagen een lastig probleem op te lossen

 

Goede seks of een aankoop die precies is wat je zocht.

Overgenomen met toestemming van
en met dank aan prof. Dr. R. Vonk.
http://www.vonk-zelfbepaling.nl/

 

 

Mensen die zichzelf negatief beoordelen, zijn kwetsbaar voor allerlei lichamelijke en geestelijke problemen. Door 'cognitieve gedragstherapie' kunnen mensen hun zelfwaardering vergroten. Met name de rol van de innerlijke kritische stem en de omgang met kritiek is belangrijk.

 

F.Sterk en Sj. Swaen: Denk je sterk en denk je zeker

Utrecht: Kosmos, 1997.

 

 

De geluksvogel

 

Naar:

 

Richard Wiseman: De Geluksfactor.

Amsterdam: Meulenhof, 2003.

 

Sommige mensen voelen zich een geluksvogel, anderen hebben de indruk dat ze altijd pech hebben. Volgens Wiseman is geluk of pech geen aangeboren eigenschap, het komt niet door een geest van buitenaf die het goed of slecht met ons voorheeft, maar het heeft alles te maken met onze eigen instelling, met wat wij denken en hoe we dingen aanpakken.

 

Verschillen tussen gelukvogels en pechhebbers.

 

Geluksvogels zijn extraverter: ze maken meer oogcontact, glimlachen meer en hebben een open lichaamshouding (geen gekruiste benen of armen, niet met hun hand aan het gezicht). Ze maken makkelijker contact met anderen en dat leidt tot meer kansen.

 

Geluksvogels zijn minder gespannen. Dat helpt natuurlijk ook in het contact, maar daardoor staan ze ook meer open voor (onverwachte) mogelijkheden die de omgeving biedt. Uit een experiment blijkt dat geluksvogels daadwerkelijk geld op straat zien liggen, waar mensen die meer gespannen zijn het niet opmerken.

 

Geluksvogels hebben positieve verwachtingen van de toekomst.

 

Geluksvogels zien het positieve van 'vervelende' dingen. "Ik heb geluk gehad, ik heb alleen maar mijn enkel gebroken, het had veel erger kunnen zijn"

 

Geluksvogels verwachten dat ze succes zullen hebben, en gaan daardoor langer door als iets tegenzit dan pechhebbers.

 

Geluksvogels leren van wat er mis gaat en doen het dan beter. Pechhebbers vermijden liever een dergelijke situatie in het vervolg.

 

Geluksvogels ervaren tegenslag als tijdelijk, ze keren snel terug naar hun geluksgevoel.

Pechhebbers ervaren meevallers als tijdelijk. Het verandert niet hun idee dat ze notoire pechvogels zijn.

 

Geluksvogels zijn veel minder bijgelovig. Ze vertrouwen op eigen kracht en niet op 'magie'.

 

Geluksvogels vertrouwen meer op hun intuitie.

 

Aan vaak geluk of pech hebben lijkt een overtuiging ten grondslag te liggen. Daardoor ervaren geluksvogels de dingen eerder als meevallers, terwijl ze door hun houding, die uit die overtuiging voortkomt ook eerder meevallers 'uitlokken'. Je kunt jezelf oefenen in de dingen waarin geluksvogels goed zijn, maar als je het idee hebt dat jij wel heel vaak pech hebt, kun je ook proberen om de oude overtuigingen die je hebt eerst te achterhalen en op te ruimen en te ontdekken welke voordelen het pech hebben misschien ook wel voor je heeft. b.h.

 

 

 

Uit bovenstaande teksten vallen de volgende tips te destilleren:

 

Verdrijf somberheid:

 

Heb je neiging tot neerslachtigheid lees dan minder de krant, kijk minder naar het journaal, vermijd zoveel mogelijk contact met negatief ingestelde mensen

 

Schrijf je sombere gedachten op. Als ze concreet zijn kun je ze beter bestrijden. En ze sneller loslaten doordat je ze niet hoeft te onthouden.

 

Werk aan een optimistische instelling

 

Injecteer jezelf met plezierige gedachten en herinneringen. Bedenk regelmatig waar je blij mee bent, waar je dankbaar voor bent en herinner je momenten waarop je gelukkig was. Je kunt ook een dagboek daarvan bijhouden.

 

Hou je bezig met interessante en plezierige dingen. Doe iets in plaats van niets. Als je alleen maar stil zit concentreer je dan actief op wat je hoort, ziet en voelt. Maak daarbij regelmatig de zin af: nu ben ik me bewust van…

 

Kies veranderingen. Rij eens via een andere weg naar je werk. Ga eens naar een andere kroeg.

 

Verheug je op wat gaat komen. Fantaseer hoe leuk het zal zijn. Voorpret is op zich goed voor je stemming, maar het maakt ook de kans groter dat als die gebeurtenis er werkelijk is, je er daadwerkelijk meer van geniet. (Het je negatief voorstellen in de hoop dat het meevalt, werkt niet).

 

Bedenk bij dingen die negatief lijken welk voordeel er aan vast zit. “Elk nadeel heb zijn voordeel”.

 

Woordspelletje: Bedenk eens welke positieve woorden je kunt bedenken beginnend met een A, B enz.

 

Zijn er positieve woorden die je speciaal aanspreken, bijv. vrolijkheid, plezier, blijdschap, geluk, breng daar dan een ritme in aan en gebruik die woorden regelmatig als een mantra.

 

Geloof in genezing. Het doet er niet toe of dat in God is, in pilletjes, in de kracht van stenen, in het advies van je huisarts of in homeopathie.

 

Koester positieve verwachtingen. Zie jezelf - van te voren in je fantasie - succes hebben bij een sollicitatiegesprek, op een feest e.d.

 

Schrijf 's avonds alle meevallers op die je die dag zijn overkomen

 

Vertel andere mensen positieve verhalen.

 

Wees vergevingsgezind.

 

Ga uit van een voorkeur in plaats van een eis. Je bent dan minder dwingend naar jezelf en anderen en minder gefrustreerd als dingen niet zo gaan zoals jij wilt. (Je voelt je milder en minder snel incompetent.)


Relativeer tegenvallers: vergelijk jezelf met mensen die het veel slechter hebben dan jij. Bedenk hoeveel erger het had kunnen zijn.

 

Geef niet te snel op

 

Span je in voor iets. Iets ondernemen en het niet te snel loslaten van je doelen geeft je uiteindelijk de bevrediging van je competent voelen.

 

Bedenk bij een niet succesvolle actie hoe je het de volgende keer beter kunt doen.

 

Blijf niet te lang nakaarten over een tegenslag. Leer ervan, zet het vervolgens uit je hoofd en richt je op iets positiefs in de toekomst.

 

Schakel je lichaam in:

 

Laat regelmatig het woord 'ja' door je lichaam gaan.

 

Ontspan jezelf regelmatig: spierontspanning, meditatie, sport

 

Zorg voor een open lichaamshouding naar anderen toe. Niet de armen voor je borst kruisen.

 

Visualiseer regelmatig een wolk van licht en liefde om je heen.

 

Zorg voor lichaamsbeweging.

 

Doe iedere dag iets waar je niet bij hoeft na te denken: tuinieren, postzegels verzamelen, mediteren.

 

Richt je bij ziekte vooral op de gezonde delen van jezelf en word je bewust van de voordelen die je van je ziekte hebt

 

Mediteer regelmatig.  Dat  geeft een veranderd  bewustzijn, en een minder snel van je stuk zijn. De golven houd je niet tegen, maar je kunt wel leren surfen.

 

 

Contact met anderen

 

Ga veel met andere mensen om. Dit zorgt voor een scala aan emoties, die we, net als verschillende vitamines, allemaal nodig lijken te hebben. Maak elke week een praatje met iemand waarmee je dat normaal niet zou doen, in een winkel, de trein, op je werk.

 

Geef en ontvang liefde. Liefde verlengt het leven. Woede verkort het.

 

Knuffel vaak. Drie maal per dag knuffelen van mens of huisdier, leidt tot een betere gezondheid.

 

Bejegen jezelf en anderen positief: let op de goede dingen, vermijd 'onderuit halen', wees tolerant, vergeef jezelf en anderen.

 

Meer tips of anders geformuleerd:

 

-      Wacht niet tot dingen gebeuren maar neem zelf het heft in handen.

-      Ga soepel om met tegenvallers. Ze leren je flexibel te zijn

-      Zie eigen fouten als leermomenten, waardoor je het in de toekomst beter doet.

-      Stel doelen voor je zelf en schrijf die op.

-      Accepteer je zelf zoals je bent. Haal je bevestiging niet bij anderen.

-      Beheers stress. Zoek uit wat voor jou werkt om je te ontspannen

-      Maak je niet druk over  kleinigheden.

-      Je kunt elk moment het besluit nemen om je goed te voelen.

 

 

Geluk ontstaat pas op het moment dat er geen drang is om het heden te willen veranderen. Het is niets meer dan tevredenheid in of met het huidige moment - zonder verdriet en spijt over wat geweest is, zonder zorgen over de toekomst. 

                                                                                                                      

                                                                                                          Zie: Marcelino

 

 

Bewerking © Bert Henning, 2004

 

Zie ook:

 

ken uzelve

 

psychotips

 

Meditatie

 

geluk.startpagina

31 ways to appreciate the present moment and feel happier right now

 

naar hoofdpagina