home       artikelen psychologie         artikelen spiritualiteit

 

Contact met het hogere bewustzijn, ook bovenbewustzijn genoemd.

 

De term 'bovenbewustzijn' lijkt in zwang te komen. Bijv. bij Teasdale*.

Hij definieert bovenbewustzijn als 'het rijk van het goddelijke'. Om toegang te krijgen tot dat bovenbewuste is het volgens Teasdale nodig om de andere vormen van bewustzijn in jezelf te hebben geïntegreerd. Die andere vormen zijn dan het dagelijkse bewustzijn en het onbewuste. Hier iets over ons onbewuste en hoe we onbewuste inhouden naar boven kunnen krijgen. Nieuw is de gedachte dat dezelfde afweermechanismes die we gebruiken tegen het kennen van onbewuste zaken, ook een rol spelen in het afhouden van het bovenbewuste, 'Het koninkrijk der Hemelen', dat zich volgens Jezus immers in onszelf bevindt.

Door in te zien welke verdedigingen wij gebruiken om niet in contact te komen met onze eigen goddelijke vonk, kunnen we die afweer verminderen. Daarnaast vind je hier oefeningen die actief het openstaan voor het Goddelijke stimuleren.

 

*Wayne Teasdale: Het Mystieke Hart;

Deventer, Ankh-Hermes. isbn: 90 202 82229 8.

 

Voor de esoterische weg geldt dus dat alle emotie en ook alle denken en gedrag dat uitgaat boven zorg voor eten, drinken en onderdak, een aanwijzing is dat er nog iets moet worden opgeruimd. Dat er nog oude bewustzijnsinhouden en egoverlangens zijn die ons uit het hier en nu halen.

 De esoterische literatuur wijst ons enerzijds op hard werken om het ego te doorzien en los te laten, anderzijds op 'genade', een kwantumsprong waarbij mensen in één keer hun totale ego (even?) kwijt kunnen zijn. Zie: verlichting

 

Flarden uit het bovenbewuste.

 

Net zoals we van het onderbewustzijn flarden kunnen opvangen, door dromen,  e.d. dringen er soms ook flarden uit het bovenbewuste tot ons door. Misschien vallen deze flarden onder het begrip: tijdelijke mystieke ervaringen. Het bovenbewuste wordt vaak omschreven als: het ervaren van de eeuwigheid, als een gevoel dat onbegrensd, eeuwig, 'oceanisch' is. Als een ervaring dat alles één is en de beleving dat alles precies zo is als het moet zijn. Heel veel mensen kennen deze ervaring. Soms wordt zij opgeroepen door een plotseling overweldigd zijn door prachtige natuur, seksuele hoogtepunten leiden vaak tot dit soort momenten, maar ook verschrikkingen, verbijsteringen, dingen 'waar je verstand bij stil staat', kunnen aanleiding vormen voor een intuïtief gevoel over het veel grootsere dan ons dagelijks leven. Ook paranormale ervaringen en 'toevalligheden' geven ons vaak een gevoel van  'meer dan de dagelijkse werkelijkheid'

 

Dergelijke vlagen roepen soms een onstilbaar verlangen op naar meer: we gaan de weg van de mystiek. En dan komt de vraag: kan ik iets doen om deze ervaringen naar mij toe te halen, ze vaker en/of langer te beleven?

 

Geloven in een hogere macht
 

De activiteiten die we zelf kunnen ontplooien om ons bovenbewustzijn meer te openen lijken te draaien om drie dingen: 1. willen/durven geloven in een hogere macht. 2. Ons ego verminderen, en 3. Ons ego totaal laten vallen.

 

Het willen geloven in een hogere macht. Elk volk, elke cultuur, hoe oud of afgelegen ook, kent een religieus besef. Ook als je niet 'gelooft' dat er buiten deze fysieke wereld nog iets anders is, kan het handig zijn om te doen alsof dat wel zo is. Een placebo (een niet werkzame stof) kan mensen van hun lichamelijke klachten afhelpen, niet omdat het chemisch werkzaam is, dat is het niet, maar omdat de gebruiker gelooft dat het dat wel is. Het kan je helpen je zelf minder belangrijk te vinden, en te groeien naar acceptatie: niet mijn wil geschiede maar uw wil geschiede.

  

Oefening: vind je eigen gids

Stel je voor dat je terwijl de zon net opkomt een voettocht maakt door de bergen. Het is een zware klim die je maakt. Na verloop van tijd kom je aan op een plateau. De zon staat al wat hoger en je hebt een prachtig uitzicht. Aan de rand van het plateau zie je nu een wit gebouwtje staan. Je loopt er naar toe, gaat naar binnen, en in het gebouw heerst een gedempt wit licht. Terwijl je ogen langzaam aan het duister wennen, zie je in het gebouwtje een oude wijze man of vrouw zitten.

Kijk naar zijn of haar gezicht en zie hoeveel liefde het uitstraalt.

Begroet dan deze oude wijze figuur.

Je kunt nu aan hem of haar een vraag stellen, een vraag die al een tijd belangrijk voor je is. Kijk naar de oude wijze man of vrouw en let er op hoe hij of zij reageert. Misschien reageert hij in woorden, maar wellicht ook door een gebaar, een gezichtsuitdrukking, of misschien laat hij je wel iets zien.

Begrijp je wat hij tegen je zegt? Heb je nog meer vragen aan hem? Wat is jouw gevoel naar hem of haar toe?

Als je het gevoel hebt dat je voor dit moment uitgesproken bent, bedank je de wijze figuur, neem afscheid en je weet dat je altijd weer terug kunt komen.


Dan loop je langzaam het pad door de bergen waarlangs je omhoog gekomen bent weer af. Als je beneden aangekomen bent open je je ogen en merk je dat je weer terug bent in de kamer.

 John Stevens: Awareness; Palo Alto,Am. W. publ. Comp, 1971, blz.161

Of laat je meevoeren door een geleide fantasie.

 

Mijn hele leven ben ik overtuigd geweest van de noodzaak van een contact tussen de mens en het goddelijke. Deze interactie is niet alleen weggelegd voor profeten, bodhisattvas en andere grote spirituele meesters, het is er ook voor ons: gewone stervelingen met een gewoon leven. Het is een deel van onze natuurlijke vermogens om een van de duizend namen waaronder God bekend is, aan te roepen. En het ligt ook binnen ons vermogen om het antwoord te ontvangen en te ontcijferen.

Vraag, en het antwoord is waarschijnlijk de oudste impuls die we kennen. De mensheid heeft altijd naar boven gekeken en diep gebogen voor de mysteries van het universum en God gevraagd om zijn aanwezigheid. Mozes, Boeddha, Jezus, Mohammed  (religies ontstaan door aanhangers van geschokte profeten) begrepen dat, als je God aanroept hij ook daadwerkelijk kan verschijnen.                                                               

Christina Baldwin

 

Hoe blokkeren we ons bovenbewuste?
 

Net als wij verdedigingsmechanismes hebben tegen het kennen van inhouden die zich in het onbewuste hebben verstopt, hebben we ook verdedigingsmechanismes tegen ons bovenbewuste. Het bovenbewuste kun je zien als de plaats waar God zich verstopt.

 2 verdedigingsmechanismes

Reactie formatie (overdrijven van het tegendeel): het: ‘ik ben aan god gelijk’, wordt ontkend door het tegendeel te overdrijven: ik ben niet waard om…ik ben schuldig. Mea maxima culpa.

Projectie (het bij je zelf te ontkennen deel toeschrijven aan iemand anders): Jezus is goddelijk, en hoe meer ik die vereer, hoe duidelijker ik bevestig dat ik dat dus niet ben, of hoef te zijn.

De vraag waar het om draait is uiteraard, welke overweging gebruik ik, gebruik jij, om niet te hoeven geloven in onze eigen goddelijkheid en/of ons vermogen om ons rechtstreeks in verbinding te stellen met 'God'? De volgende oefening kan je helpen die vraag te beantwoorden:

 

Oefening: wat plaats je tussen jou en een hogere macht in?
 
Maak in je fantasie een voorstelling van God.

Het plaatje van de oude wijze man met de baard bijv. of wat er bij jou maar boven komt. Plaats jezelf ook in die fantasie en kijk of je gewoon naar God kunt toelopen en een praatje kunt maken of dat er iets is dat je tegenhoudt.

 

Behalve ontdekken hoe wij onze eigen goddelijkheid, dan wel mogelijkheid om in contact te treden met een externe God blokkeren, kunnen we ook dingen doen om het te stimuleren. Wat doorgaans neerkomt op minder ruimte geven aan onze privé-belangen, ons ego.

 

Beoefening van het spirituele

 

Volgens de Tarot-kaarten gaat het leven van onbewuste vrijheid naar bewuste vrijheid. Je vindt in de esoterische literatuur ook omschrijvingen als van onechtheid naar oprechtheid, van egoïsme naar altruïsme, van onwetendheid naar eerlijkheid jegens jezelf, van illusie naar waarheid.  Het leven is een reis van hypocrisie naar oprechtheid, van ik-gerichtheid naar liefde en de gerichtheid op anderen, van zelfbedrog, onwetendheid en illusie naar eerlijkheid, duidelijkheid en waarheid.

 

Bekende elementen die een rol spelen om de weg van de mystiek te gaan:

 

1. Je houden aan door anderen voorgeschreven moraliteit: Bijv. aan de 'tien geboden' of in Boeddhistische termen aan het achtvoudige pad.

 

Wanneer dit een 'moeten' gaat inhouden heeft het vaak een negatieve uitwerking: we voelen ons schuldig, bejegenen onszelf met zelfverwijt als we er niet aan voldoen, vaak zelfs als we alleen maar de impuls voelen om er niet aan te voldoen. Bovendien gebruiken we de normen vaak om kritiek te hebben op anderen. De samenvatting die Jezus er aan gaf is een hele diepe wijsheid: handel ik uit liefde? Uit liefde voor God, voor mijn medemens, voor mijzelf.

 

2. Empathie: Ons ego wil ons doen onderscheiden van anderen. Het kan behulpzaam zijn om ons af en toe werkelijk te verplaatsen in de situatie van een ander. Hoe zou ik me voelen als ik die ander was? Stel dat het míjn vader is die overleden is, of: hoe zou ik me voelen als ik die zwerver was.

 

3. Oordelen loslaten: Elke keer als je een oordeel velt over een ander, dit zien als projectie: wat zegt het over mijzelf, waarom hindert het mij? Wanneer heb ik hetzelfde gedaan als wat ik nu bij die ander veroordeel?

 

'Als je denkt dat alles wat gebeurt de fout is van iemand anders, zul je veel lijden. Wanneer je je echter realiseert dat alles zijn oorsprong vindt in jezelf, zul je zowel vrede als vreugde leren kennen'.

 Vrij naar: H.H. De Dalai Lama

 

4. Nederigheid: De  minste willen zijn in een situatie, toegeven, ruimte geven aan een ander komt vaak die situatie ten goede.
Maar nog belangrijker is dat het ego even niet de kans krijgt om zichzelf bot te vieren. Laat een ander voorgaan: in het verkeer, in de rij bij de kassa, in een gesprek.

 

Ik reed door de stad terwijl ik ontzettend kwaad was. Alles ging mis die ochtend. Mijn boosheid was te merken aan de manier waarop ik reed. Ik wilde wel overal dwars doorheen rijden. Toen kwam ik tegelijk met iemand anders bij een kruising, en ik wilde hard doorrijden, voorrang of niet, toen er iets wonderbaarlijks gebeurde. De andere chauffeur glimlachte vriendelijk naar mij en gebaarde mij door te rijden. Drie straten verder trof het mij als de bekende bliksem. Die man leefde in een heel andere wereld dan ik. Ik was geschokt door de ontdekking van de fantastische waarheid dat ik ook op een heel andere manier in het leven zou kunnen staan.

 The daily guru

 De wijze verzamelt niet. Hoe meer hij voor anderen doet, des te meer bezit hij zelf. Hoe meer hij aan anderen uitdeelt, des te meer heeft hij zelf.

Uit de Tao Teh Tsing

Een vorm van nederigheid is ook dankbaarheid:

Oefening:

Dankbaarheid
Sta in verloren ogenblikken, wachtend bij de kassa of voor een stoplicht, stil bij de dingen waarvoor je dankbaar kunt zijn. Maak voortdurend de zin af: ik ben dankbaar voor…of als je gelovig bent: Heer, ik dank  U  voor….

Dankbaarheid lijkt een eigenschap die je toevallig wel of niet hebt, niet iets wat je kunt beoefenen. Maar juist het oefenen van dankbaarheid kan een diepe invloed hebben op je leven van alledag en zo je totale leven verrijken.

Jamie S. Walters

 

5. Exoterische invloeden. Externe zaken die een spiritueel gevoel kunnen oproepen. Vroeger was dat veelal kerkbezoek. Maar ook muziek, en kunst in het algemeen kan een intens besef van ‘iets groters, hogers’ oproepen.

 

6. Esoterisch contact. Naar binnen gericht zijn. Vroeger was dat vaak bidden. Het komt terug in 'praten met God' (bijv.: Walsch: Een bijzonder gesprek met God) en in bepaalde visualisatieoefeningen. Voor contact met wat zich binnen in je afspeelt zie focusing

 

7. Meditatie. Hieronder verstaan we alle oefeningen die er voor zorgen dat je niet meer 'in' je gedachten zit, maar er naar kunt kijken, uiteindelijk kunnen alle gedachten tot stilstand komen. Bijv. door concentratie op een voorwerp, in de fysieke werkelijkheid of in je fantasie. Het voortdurend herhalen van dezelfde klank (mantra), bidden van rozenkrans, het concentreren op je ademhaling. Door het gekakel in je hoofd stil te zetten, komt er ruimte voor gevoelens, gedachten en ervaringen die normaal niet tot ons bewustzijn doordingen.

 

Oefening: meditatie

Een oefening kan zijn om eerst het lichaam zo goed mogelijk te ontspannen door van kruin tot voetzolen alle lichaamsdelen afzonderlijk zich te laten ontspannen, door ze even te benoemen: mijn voorhoofd ontspant zich, mijn ogen ontspannen zich etc. en vervolgens je uitademing te tellen van 1 tot 10. De gedachten die bovenkomen accepteren dat ze komen, ze benoemen en terugkeren naar het tellen.

 

Soms zijn er dingen die je  inhoudelijk zo zeer bezig houden, dat meditatie moeilijk wordt. Het kan helpen om die dan bewust los te laten:

 

Oefening: loslaten

 

Schep om deze oefening te doen je eigen ruimte om je heen.

Dit kun je doen door voor je, achter je, links en rechts van je, en boven en onder je een roos te visualiseren (in je fantasie voor je te zien), die met elkaar jouw eigen ruimte afbakenen, een ruimte die helemaal van jou is, waarin jij de baas bent.

Als je merkt dat er mensen of onderwerpen door jouw ruimte spoken, vraag ze dan om buiten jouw ruimte te gaan staan. Zet nu in gedachten de persoon of de situatie  waar je zo sterk aan moet denken achter de roos die voor je staat.

Voor de situatie kun je ook een symbool gebruiken of een korte omschrijving in woorden; zie dan in het laatste geval de tekst letterlijk voor je staan.

Fantaseer een open kartonnen doos naast je, binnen je eigen ruimte, en laat alle energie die dat onderwerp op jouw heeft gericht uit je lichaam en in die doos vloeien. Plak de doos dicht en stuur hem via de roos die voor je staat retour afzender, stuur de doos dus naar het onderwerp toe.

Zie vervolgens schuin boven/voor je een zon staan, jouw eigen zon. In die zon zit een sterke magneet, die alle energie die jij in het onderwerp hebt gestopt eruit haalt. De zon brandt deze energie schoon tot nieuwe, vitale energie en zendt die nieuwe energie via zijn straling terug naar jouw lichaam.

 

 

8. Paranormale ervaringen. Kennis over paranormale verschijnselen en zeker eigen ervaringen op dit gebied brengen ons in contact met iets dat uitstijgt boven onze fysieke werkelijkheid. Contact met overledenen, bijna-dood-ervaringen en aanwijzingen voor reïncarnatie zijn voor sommigen een bevestiging van het bestaan van een hiernamaals.

 

9. Eenvoudig leven. Hoe meer we gericht zijn op ons innerlijk hoe minder waarde we gaan hechten aan uiterlijke dingen als luxe en geld.

Een mysticus, levend in een hutje in het bos bezat slechts twee dingen, een deken en een etensnap. Op een nacht komt er een dief en neemt de deken mee. Toen de mysticus dat bemerkte liep hij de dief achterna en zei: mag ik u mijn nap geven, die heeft U kennelijk over het hoofd gezien.

Bhagwan waarschuwt voor het dwangmatig proberen om dat te bereiken: als je jezelf forceert om in armoede te leven als je daar mentaal niet aan toe bent, blijven je gedachten toch op bezit/afstand doen van bezit gericht.

Maar eenvoud is meer dan armoede: Een koning hoort op een gegeven moment over een beroemde sufi-meester. Hij vraagt een gesprek met deze meester aan. De sufi meester bericht terug: het is goed, op voorwaarde dat U alléén komt. Op de afgesproken tijd meldt de koning zich bij de sufi wijze, na de laatste kilometers alleen te voet te hebben afgelegd. De sufi begroet hem en zegt: ik had U toch gevraagd om alleen te komen? Ik ben alleen, antwoord de koning. Oh, nee, zegt de Sufi: ik zie Uw vrouw, Uw kinderen, Uw ministers en een heleboel problemen om U heen.

Zalig zijn de reinen van hart want zij zullen God zien. (matt: 5:8)

 

10. Belangeloosheid. Het boeddhisme noemt het loslaten. Het zijn onze verlangens en strevingen die ons doen lijden. Als je zonder behoeftes in het hier en nu kunt zijn, reageer je als vanzelf adequaat op wat zich op dat moment aandient. Lao Tse noemt dat: doen maar niet doen. Misschien ook: niet mijn wil geschiede, maar Uw wil geschiede.

Het boeddhisme spreekt ook over 'tonglen': Geef alle voordeel en winst aan anderen, neem alle verlies en nederlaag op jezelf.

Oefening: liefde-zenden 

Vul je zelf op met liefde. Zet al je cellen in het licht, of stempel hartjes op al je lichaamsdelen. Neem bij inademing alle ellende van de wereld in je op en zend bij uitademing liefde naar de mensen van wie je houdt, naar anderen die je kent, en ten slotte naar de gehele aarde.

Stuart Wilde omschrijft het zo: 'Probeer dit eens: zend liefde naar mensen die je op straat tegenkomt. Soms zie je ze dan om zich heen kijken op zoek naar waar die energie vandaan komt, vaak zie je een glimlach op hun gezicht komen'.

  Stuart Wilde: Communicating silently

Calvijn:
Want het is een oude en ware opvatting, dat er een wereld van zonden in de mensenziel verborgen  ligt. Noch bestaat er andere genezing voor u dan in de ontkenning van uzelve, in het afleggen van alle egoïstische overwegingen, om uw gehele aandacht te wijden aan wat God van u verlangt, en dat alleen moet worden nagestreefd om deze éne rede: dat het Hem behaagt.                 

Calvijn, Boek lll, hfdst. 7

Samenvatting:

De weg van de mystiek lijkt er vooral een van ja zeggen tegen de mogelijkheid dat het 'koninkrijk der hemelen' ook in jezelf zit (of zoals Neale Walsch dat zegt: jezelf God bent), en loslaten: loslaten van ons eigenbelang, ons ego (door het beoefenen van nederigheid, dienstbaarheid, dankbaarheid en liefdevolle benadering van anderen). Loslaten van het lawaai van de wereld en het gekakel in ons eigen hoofd waardoor we misschien de stem van onze eigen intuïtie, zo je wilt, de stem van God kunnen gaan horen.

 

©: Bert Henning. 2001

Voor hoe je contact maakt met het onderbewuste zie: Onderbewustzijn

 

home        psychologie         spiritualiteit